Faizsiz birikim modeliyle konut veya araç sahibi olmak isteyen milyonlarca vatandaş için tasarruf finansman sektörü uzun süredir popüler bir alternatif konumunda. Ancak son dönemde sektörün önde gelen iki büyük aktörü Katılımevim ve Birevim etrafında yaşanan finansal ve idari çalkantılar, birikimlerini bu kurumlara emanet eden tasarruf sahiplerinde ciddi bir endişeye yol açtı. Şirketlerin geleceği, mevcut sözleşmelerin durumu ve yatırılan paraların akıbeti kamuoyunun en çok tartıştığı konular arasına girdi. Peki, Katılımevim ve Birevim’e yatırılan para ne olacak? İçeriğimizde bu konunun tüm detaylarından bahsedeceğiz.
Katılımevim ve Birevim’e Ne Oldu?
Tasarruf finansman sektörünü sarsan gelişmeler, Katılımevim ve Birevim’in ana hissedarlık yapısında yer alan Pusula Finans Holding ve bağlantılı portföy yönetim şirketlerinde patlak veren krizle başladı. Çatı grupta likidite sıkışıklığı, fon tasfiyeleri ve yönetim kademelerine yönelik başlatılan adli soruşturmalar piyasalarda güven kaybına neden oldu. Yaşanan bu sarsıntı, halka açık olan Katılımevim hisselerinde sert değer kayıplarını beraberinde getirirken, devir sürecinde adı geçen fonların temerrüt yaşaması endişeleri daha da tırmandırdı.
Piyasadaki bu belirsizlik ortamında kamu otoritesi ve kamu bankacılığı devreye girerek tansiyonu düşürecek bir adım attı. Kamuya ait Emlak Katılım Bankası, bağlı ortaklığı Emlak Katılım Tasarruf Finansman A.Ş. kanalıyla hem Katılımevim’i hem de Birevim’i satın almak üzere resmi görüşmelere başladığını Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) duyurdu. Böylece iki şirketin kamu denetimi ve güvencesi altında rehabilite edilmesi yönünde kritik bir kapı aralandı.
Genel Hukuki Bilgiler kategorimizi de inceleyerek diğer konular hakkında da bilgi sahibi olabilirsiniz.
Katılımevim ve Birevim’e Yatırılan Para Ne Olacak?
Tasarruf sahiplerinin en büyük kaygısı, sistemde biriken paraların buharlaşıp buharlaşmayacağı noktasında toplanıyor. Konuya ilişkin en yetkili değerlendirme Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan geldi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Emlak Katılım’ın başlattığı satın alma ve devir sürecinin temel gayesinin doğrudan tasarruf sahiplerini ve yatırımcıları korumak olduğunu vurguladı. Sürecin Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Rekabet Kurumu gözetiminde yürütüldüğü ifade edildi. Devlet güvencesi ve yasal çerçeve bağlamında paraların akıbetini belirleyen temel unsurlar şunlardır:
- Kamu Bankası Güvencesi: Emlak Katılım bünyesine devir tamamlandığında, müşteri portföyü ve birikim havuzu kamu sermayeli güçlü bir finansal çatı altına girmiş olacak.
- 6361 Sayılı Kanun Koruması: Tasarruf finansman şirketleri, geçmişteki denetimsiz dönemden farklı olarak BDDK mevzuatına tabidir ve müşteri fonlarının şirket operasyonel varlıklarından ayrı tutulması esastır.
- Gözetim Altında Teslimat: Sözleşme şartlarına uygun şekilde ödemelerini yapan katılımcıların hak ediş dönemlerinde konut veya araç teslimatlarının kesintiye uğramaması hedeflenmektedir.
Yetkili otoritelerin ve uzmanların ortak mesajı, piyasa dalgalanmalarının şirketlerin faizsiz havuz yapısıyla karıştırılmaması gerektiği ve sistemin dağılmasını engellemek adına gerekli tüm yasal bariyerlerin devreye sokulduğu yönündedir.
Fon Krizi ile ilgili tüm detaylardan bahsettiğimiz içeriğimize de göz atabilirsiniz.
Aylık Ödemelere Devam Edilmeli Mi?
Kriz haberlerini duyan birçok katılımcının aklına gelen ilk refleks taksit ödemelerini dondurmak veya durdurmak oluyor. Ancak hukukçular ve sektör uzmanları, resmi bir kayyum, dondurma veya tasfiye kararı açıklanmadığı sürece sözleşmelerin hukuken yürürlükte kaldığına dikkat çekmektedir.
Mevcut aşamada sözleşme yükümlülüklerine bağlı kalınması, olası bir hak kaybı yaşamamak adına önerilmektedir. Zira satın alma görüşmeleri şirketin batması değil, tam aksine faaliyetlerin kurumsal bir yapıda devam ettirilmesi amacıyla yürütülmektedir. Taksitleri aksatmak, sistem içinde kazanılan kura veya teslimat sırasının geriye düşmesine, gecikme faizi/komisyonu yansımasına ya da sözleşmenin temerrüde düşerek tek taraflı feshedilmesine yol açabilir.
Ödeme Yapılmazsa Ne Olur?
Aylık tasarruf taksitlerinin yatırılmaması, katılımcıyı şirket karşısında haksız duruma düşüren hukuki sonuçlar doğurur. İmzalanan tasarruf finansman sözleşmeleri iki tarafa da borç yükleyen bağlayıcı metinlerdir. Ödemelerin kesilmesi halinde katılımcıların karşılaşabileceği başlıca yaptırımlar şunlardır:
- Sıra ve Teslimat Tarihinin Ertelenmesi: Düzenli ödeme şartına bağlı olan tahsisat (para/ev/araç teslim) tarihi, ödenmeyen ay kadar veya sözleşme cezai şartı uyarınca daha uzun bir süre ötelenir.
- Sözleşmenin Şirketçe Feshi: Ardışık taksitlerin aksatılması durumunda şirket, sözleşmeyi tek taraflı feshederek katılımcıyı sistemden çıkarma hakkına sahip olur.
- Organizasyon Ücreti Kaybı: İptal ve fesih süreçlerinde, başlangıçta ödenen peşin organizasyon/hizmet bedeli şirkette kalır ve iade edilmez.
- Paranın Geri Ödenmesinde Gecikme: Fesih sonrasında içeride kalan anaparanın iadesi hemen yapılmaz; yasal bekleme süreleri devreye girer.
Bu nedenlerle fevri davranarak taksitleri durdurmak yerine, BDDK ve şirketlerin yapacağı resmi açıklamaları beklemek ve ödeme planına sadık kalmak en rasyonel yaklaşımdır.
Hukuk Büromuzun sahibi Av. Burak Temizer’in verdiği Fon Mağdurları Ne Yapmalı? konulu ropörtajı de inceleyebilirsiniz.
Katılımevim’e Yatırılan Para Nasıl Geri Alınır?
Katılımevim sisteminden tamamen ayrılmak ve içeride biriken parasını geri almak isteyen üyeler, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu ile koruma altına alınan cayma ve ayrılma haklarını kullanabilirler. Sistemden ayrılma sürecinde izlenmesi gereken adımlar ve bilinmesi gereken kurallar şöyledir:
- Ayrılma Talebinin İletilmesi: Katılımcı, noter kanalıyla ihtarname göndererek veya şirketin resmi şubelerine ıslak imzalı dilekçe vererek sistemden çıkış talebini resmileştirmelidir.
- Organizasyon Ücreti Kesintisi: İlk 14 günlük yasal cayma süresi geçmişse, şirkete ödenen organizasyon bedeli geri alınamaz; yalnızca o güne kadar yatırılan birikim taksitleri iade edilir.
- Yasal İade Takvimi: Kanuna göre, sistemden ayrılan katılımcıların birikimleri, ayrılma talebinin onaylanmasından itibaren mevzuatta öngörülen azami süre (genellikle 6 ay) içerisinde banka hesaplarına transfer edilir.
Emlak Katılım devir sürecinin kesinleşmesi durumunda, iade takviminin kamu bankası güvencesiyle daha şeffaf ve düzenli işletilmesi beklenmektedir.
Birevim’e Yatırılan Para Nasıl Geri Alınır?
Birevim müşterileri için de para iadesi süreçleri BDDK’nın çizdiği yasal çerçeveye dayanmaktadır. Ayrılmak isteyen katılımcıların sözleşme fesih prosedürünü resmi kanallardan başlatması gerekmektedir. Birevim birikimlerinin geri alınmasında dikkat edilecek aşamalar şunlardır:
- Sözleşme Fesih Başvurusu: Şirket merkezine veya aktif şubelere yazılı müracaatta bulunulmalı, teslim edilen dilekçenin evrak kayıt numarası mutlaka alınmalıdır.
- Hesap İncelemesi ve Mutabakat: Şirket yetkilileri toplam biriken tasarruf tutarını hesaplar, organizasyon bedeli ile varsa diğer kesintileri düşerek net iade tutarı üzerinde mutabakat metni hazırlar.
- Ödeme Planına Bağlama: İade edilecek tutar kanuni süreler çerçevesinde bir ödeme planına bağlanır ve sözleşme sahibinin IBAN adresine yatırılır.
Şayet devir görüşmeleri neticesinde yönetim yapısı tamamen kamu iştirakine geçerse, ödemelerdeki olası aksaklıkların önüne geçilmesi ve tasfiye/ayrılma süreçlerinin hızlanması hedeflenmektedir.
Tasarruf Finansman Şirketlerinden Ev ve Araba Almak Mantıklı Mı?
Tasarruf finansman sistemi, faizsizlik prensibiyle çalışan ve yüksek kredi faizlerinin olduğu dönemlerde peşinatı veya geliri kısıtlı olan vatandaşlar için cazip maliyet avantajları sunan bir modeldir. Ancak son yaşananlar, modelin sunduğu avantajların yanı sıra barındırdığı yapısal risklerin de iyi analiz edilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu sistemin artı ve eksi yönlerini bir arada değerlendirmek karar verme sürecini kolaylaştıracaktır:
Tasarruf Finansman Şirketlerinin Avantajları
Kredi faizi veya kar payı ödenmez; yalnızca başta bir defaya mahsus organizasyon ücreti verilir. Taksit tutarları kişinin bütçesine göre esnek belirlenebilir ve erken teslimat kuralarında çok kısa sürede ev/araç sahibi olma şansı bulunur.
Tasarruf Finansman Şirketlerinin Riskleri
Yüksek enflasyon ortamında teslimat sırası geç gelen katılımcıların birikimleri reel değer kaybına uğrayabilir. Ayrıca sektördeki likidite sıkıntıları teslimat takvimlerinde gecikmelere yol açabilir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın da işaret ettiği üzere sektör için bankacılık benzeri çok daha sıkı denetim ve sermaye yeterliliği kuralları kapıdadır. Emlak Katılım gibi kamu bankalarının sisteme dahil olması güven ortamını pekiştirebilecek olsa da, tasarruf finansmanına katılacak kişilerin şirketlerin sermaye gücünü, BDDK lisans durumunu ve enflasyonist riskleri çok iyi tartarak adım atması gerekmektedir.