Türkiye sermaye piyasaları ve Borsa İstanbul, yatırım fonlarında ortaya çıkan likidite tıkanıklığı, temerrütler ve sığ hisselerdeki yapay fiyat hareketleri (manipülasyon) iddialarıyla sarsılan geniş çaplı bir fon krizi ile karşı karşıya kaldı. Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) müdahaleleri, 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fonun işleme kapatılıp tasfiye sürecine alınması ve adli soruşturmalarla kriz derinleşti. Peki, fon krizi nedir? Borsadaki fon krizi ile ilgili tüm detaylardan içeriğimizde bahsedeceğiz.
Fon Krizi Nedir?
Yatırım fonları en yalın tanımıyla; bireysel ve kurumsal yatırımcıların birikimlerinin tek bir havuzda toplanarak hisse senedi, devlet tahvili, mevduat, ters repo veya altın gibi enstrümanlarda profesyonel portföy yönetim şirketlerince yönetildiği kolektif yatırım araçlarıdır.
Borsadaki fon krizi ise; bazı portföy yönetim şirketlerinin yönettikleri serbest fonlar ve fon sepetleri üzerinden, fiili dolaşımdaki payı (halka açıklık oranı ve piyasa derinliği) düşük olan “sığ” hisselerde aşırı yoğunlaşması, bu şirket paylarını karşılıklı ve yapay işlemlerle ekonomik rasyolardan kopuk şekilde şişirmesi ve ardından gelen toplu para çekme (itfa/çıkış) taleplerini nakit yetersizliği nedeniyle karşılayamayarak temerrüde düşmesiyle patlak veren zincirleme likidite krizidir. Fon krizi nedir? sorusuna en net tabiri ile bu şekilde yanıt verebiliriz.
Şirketler Ticaret Hukuku alanında daha fazla bilgi almak isterseniz, ilgili kategorimize göz atabilirsiniz.
Krizin Kronolojisi: Nasıl Başladı ve Hangi Aşamalar Yaşandı?
Kriz kamuoyunda bir gecede ortaya çıkmış gibi görünse de arkasında 2025 yılından bu yana biriken yapısal ve spekülatif bir süreç yer almaktadır:
| Tarih | Gelişme ve Karar | Açıklama / Resmi Dayanak |
| 2 Aralık 2025 | Finansal İstikrar Komitesi Toplantısı | Düşük fiili dolaşım oranına sahip paylardaki olağandışı hareketler ve fonlar arası teminatsız borçlanmalar risk olarak gündeme alındı. |
| 18 Aralık 2025 | Nitelikli Yatırımcı Tanımı Değişti | Serbest fonlara katılım eşiği 1 milyon TL’den 10 milyon TL’ye çıkarılarak risk kontrolü hedeflendi. |
| 28 Ağustos 2026 | Yeni Fon Rehberi Yayımlandı | SPK, Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’i güncelledi. Serbest fonların halka açıklığı düşük paylardaki yatırımlarına %2 ila %8 arasında katı tavan sınırları getirildi. |
| 15-16 Eylül 2026 | Temerrüt ve Suç Duyuruları | Pusula Portföy 15 Eylül’de iadeleri yapamayarak temerrüde düştüğünü bildirdi; Tera Portföy’de de ödeme sıkıntıları başladı. SPK, 38 kişi hakkında piyasa dolandırıcılığı şüphesiyle savcılığa suç duyurusunda bulundu. |
| 17 Eylül 2026 | 131 Fon İçin Tasfiye Kararı | SPK; Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus ve Bulls Portföy’e ait TEFAS fonlarını işleme kapattı ve 131 fon için tasfiye kararı aldı. |
| 18 Eylül 2026 | Takasbank Blokesi ve Çıkış Dalgası | Tera Portföy’ün Takasbank hesaplarına işlem kısıtı getirildi; kuruma kısa sürede 300 milyar TL’ye varan çıkış talebi ulaştığı açıklandı. |
| 20 Eylül 2026 | Tasfiye Süresi 6 Aya Çıkarıldı | Satış baskısını zamana yayarak piyasanın çökmesini önlemek amacıyla tasfiye süresi azami 3 aydan 6 aya uzatıldı. |
| 28 Eylül 2026 | SPK’dan Yeni Açıklama | SPK, 17 Eylül 2026 tarihinde tasfiyeye konu fonlar için TEFAS’a iletilen tüm alım ve satım talimatlarının iptal edildiğini açıkladı. Bu talimatların sahiplerine, tasfiye bakiyesinden fondaki katılma payı sahipliği oranında ödeme yapılacağı belirtildi. |
Krizin Anatomisi: Balon Nasıl Şişti ve Neden Patladı?
Krizin temelinde üç ana etken bulunmaktadır:
- Kronik Enflasyon ve Olağandışı Getiri Beklentisi: Yüksek enflasyon karşısında parasının reel değerini korumaya çalışan tasarruf sahipleri yüksek getiri vadeden fonlara yöneldi. TLY kodlu fon örneğinde olduğu gibi, bazı fon değerlerinin fiktif işlemlerle 500 katın üzerinde artış göstermesi yatırımcı ilgisini tırmandırdı.
- Sığ Hisselerde Karşılıklı Fiyat Şişirme: Fonlar, fiili dolaşımı sığ şirket paylarını portföylerine alarak birbirleri arasında teminatsız işlemlerle el değiştirdi. Örneğin Destek Faktoring’in piyasa değeri kısa sürede 15 milyar TL’den 1,3 trilyon TL seviyesine tırmandırılarak BIST 30 endeksine kadar sokuldu ve köklü sanayi devlerini geride bıraktı.
- Fon Rehberi ile Çarkın Kırılması: SPK’nın 28 Ağustos’taki düzenlemesi, fonların tek bir hissede yüksek pay tutmasını yasaklayınca fon yöneticileri hisse satmak zorunda kaldı. Ancak karşılarında alıcı bulunamayınca tahtalar taban serilerine girdi, fon birim değerleri eridi ve panik halinde parasını çekmek isteyenlere nakit ödenemedi.
Munzam Zarar ile ilgili tüm detaylardan bahsettiğimiz içeriğimize de göz gezdirebilirsiniz.
Kriz sonucunda balon şişmesi ve patlaması, piyasalarda önemli bir etkiye sebep oldu. Bu fon krizinin boyutu ve Borsa İstanbul’daki bilançosuna dair önemli faktörler ise aşağıdaki gibidir:
Krizin Boyutu ve Borsa İstanbul’daki Bilanço
Olayın mali boyutu, Türk sermaye piyasası tarihinin en büyük sarsıntılarından biri olarak kayıtlara geçti:
- Kilitlenen Malvarlığı: Kapsamdaki 131 fona ait yaklaşık 800 milyar TL ile 1 trilyon TL (17–20 milyar dolar) aralığındaki varlık kilitlendi.
- Etkilenen Yatırımcı: SPK 23 Eylül’de MKK kayıtlarına göre tasfiye edilen 131 fondaki tekil yatırımcı sayısını 455.758 kişi olarak resmen açıkladı. https://spk.gov.tr
- Şirket Dağılımı (131 Fon): Tasfiye edilen fonlar; Pardus (42), Hedef (31), Atlas (16), Bulls (15), Pusula (12), A1 Capital (9) ve Tera Portföy (6) şirketlerine aittir.
- Endekslerde Erime: BIST 100 endeksi genel satış dalgasıyla %11 civarında gerilerken, manipülasyona konu sığ şirket hisselerinde haftalık değer kayıpları %37 ila %40’ı aştı.
Bunlara ek olarak fon krizi ile ilgili bazı gözaltılar ve tutuklamalar gibi tedbirlere başvuruldu.
Adli Soruşturma: Tutuklamalar, Gözaltılar ve Yurt Dışı Transferleri
Sermaye Piyasası Kurulu‘nun suç duyuruları doğrultusunda savcılıklar çok yönlü adli operasyonlar başlattı:
- Tutuklama ve Gözaltı Kararları: Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız tutuklandı. Hedef Holding, Tera Yatırım, Destek Holding ve İnfo Yatırım yöneticilerinin de aralarında yer aldığı çok sayıda isim hakkında gözaltı ve adli işlem uygulandı.
- Malvarlığı Tedbirleri: 50’yi aşkın şüpheli hakkında yurt dışına çıkış yasağı getirildi; 9 şirketin ve şüpheli şahısların banka hesaplarına ve taşınmazlarına ihtiyati bloke konuldu.
- İsviçre’ye Fon Transferleri: Yapılan resmi mali incelemelerde kriz öncesi dönemde iki fon yöneticisinin hesapları üzerinden İsviçre bankalarına yaklaşık 15 milyon dolar, 25 milyon euro ve 2,8 milyar TL tutarında kaynak aktarıldığı saptandı.
Fon tasfiyesi süreci ile ilgili bazı detaylar ön plana çıktı. Bunlar ise aşağıdaki gibidir:
Fon Tasfiyesi Nasıl İşleyecek? (Ziraat ve İş Bankası Rolü)
SPK, 131 fonun yönetim ve temsil yetkisini mevcut şirketlerden alarak süreci kamu ve köklü bankalara emanet etti:
- Tasfiye Yetkilisi Bankalar: Tera Portföy fonlarının saklayıcılık ve tasfiye yetkisi Türkiye İş Bankası‘na; diğer altı portföy şirketinin fonları ise Ziraat Bankası‘na devredildi.
- Kademeli Satış Süreci: Bankalar öncelikle Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ile hak sahipliği ve borç-alacak mutabakatlarını tamamlayacak; ardından portföydeki menkul kıymetleri tahtaları tamamen çökertmeyecek şekilde 6 aylık süreye yayarak parça parça nakde çevirecektir.
- SPK’nın 28 Eylül 2026 Açıklamasına Göre Satış Talimatları ve Ödeme Sırası :SPK, 28 Eylül 2026 tarihli açıklamasıyla tasfiye kapsamındaki fonlara ilişkin satış talimatlarının durumunu açıklığa kavuşturmuştur. Buna göre, ilgili fonlar 17 Eylül 2026 tarihinde TEFAS üzerinden işleme kapatıldığından, o tarihte TEFAS’a iletilen tüm alım ve satım talimatları platform tarafından iptal edilmiştir. Bu nedenle 17 Eylül tarihinde satış talimatı veren yatırımcılar bakımından, talimatın saat 13.30’dan önce veya sonra verilmiş olması ödeme bakımından bir öncelik doğurmamaktadır. Bu yatırımcılara, tasfiye sonucunda oluşacak bakiyeden fondaki katılma payı sahipliği oranında ödeme yapılacaktır. Buna karşılık, 16 Eylül 2026 ve daha önce TEFAS’a iletilmiş olmakla birlikte fonun temerrüde düşmesi veya fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen talimatlar bakımından farklı bir durum söz konusudur. SPK, bu talimatların 2026/61 sayılı Kurul Bülteni’nde belirlenen tasfiye usul ve esaslarının A/6 maddesi kapsamında olduğunu açıklamıştır. A/6 düzenlemesi uyarınca gerçekleştirilemeyen iade talimatlarından doğan tutarlar fon hesabına borç olarak kaydedilmekte ve tasfiye kapsamında elde edilen nakitten öncelikli olarak ödenmektedir. https://spk.gov.tr
Dolayısıyla yatırımcının hukuki durumunun belirlenmesinde yalnızca “satış talimatı verdim” bilgisi yeterli değildir. Talimatın hangi tarihte TEFAS’a iletildiği, gerçekleşip gerçekleşmediği ve gerçekleşmeme nedeninin fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması olup olmadığı ayrıca tespit edilmelidir.
Konkordato ile ilgili detaylı bilgi paylaşımı yaptığımız içeriğimize de göz atabilirsiniz.
Fon Malvarlığı ve Yatırımcı Hak Arama Yolları
Mağdur olan tasarruf sahiplerinin hukuki durumu 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında değerlendirilmektedir:
Fon Malvarlığı Şirket Borcundan Bağımsızdır
Kanun gereğince yatırım fonu malvarlığı, kurucu şirketin malvarlığından tamamen ayrıdır ve inançlı mülkiyet esasına göre korunur. Portföy yönetim şirketi iflas etse dahi fon malvarlığı haczedilemez, rehnedilemez ve iflas masasına dahil edilemez. Dolayısıyla “şirket battı, fon tamamen sıfırlandı” düşüncesi hukuken hatalıdır.
Temel Risk: Piyasa Değer Kaybı
Fon malvarlığının kurucu şirketten ayrı tutulması, fonun içindeki hisselerin piyasa fiyatının korunacağı anlamına gelmez. Portföye 100 TL maliyetle alınmış sığ bir hisse tasfiye sırasında borsada 10 TL’ye satılabiliyorsa, dağıtılacak nakit bu reel satış değeri üzerinden hesaplanır. Hazine kağıdı ve ters repo içeren para piyasası fonlarında kayıp düşük ve ödeme hızı yüksek olacakken; şişirilmiş hisselerle dolu serbest fonlarda ana para kayıpları yüksek olabilecektir.
Hukuki Yollar ve Tazminat Süreci
Fon krizinde mağdur olanların haklarını arayabilecekleri hukuki yollar ve tazminat süreci ile ilgili detaylar şu şekildedir:
- Asliye Ticaret Mahkemesinde Tazminat Davası: Yatırımcılar; fon içtüzüğüne aykırı hareket eden, yanıltıcı izahname yayımlayan ve özen borcunu çiğneyen portföy yönetim şirketine, yönetim kurulu üyelerine ve denetçilerine karşı tazminat davası açabilirler.
- Kritik Süre (6 Aylık Zamanaşımı Uyarısı): İzahname ve kamuyu aydınlatma belgelerindeki gerçeğe aykırılıklara dayanan tazminat taleplerinde, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 6 aylık hak düşürücü/zamanaşımı süresi bulunmaktadır.
- Ceza Soruşturmasına Katılma: Savcılıklar tarafından yürütülen piyasa dolandırıcılığı soruşturmasına dilekçe ile başvurularak “müşteki/katılan” sıfatı alınmalı ve şüphelilerin dondurulan şahsi malvarlıklarına yönelik tedbirler takip edilmelidir.
- Emir ve İşlem Kayıtlarının Saklanması: Özellikle 16 Eylül 2026 ve öncesinde satış talimatı vermiş ancak talimatı fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleşmemiş yatırımcıların; talimat tarihi ve saatini, TEFAS’a iletim bilgisini ve işlemin gerçekleşmeme nedenini gösteren aracı kurum kayıtlarını muhafaza etmeleri önem taşımaktadır. 17 Eylül tarihinde verilen talimatların ise SPK açıklamasına göre TEFAS tarafından iptal edildiği ve bu yatırımcıların tasfiye bakiyesine katılma payları oranında iştirak edeceği belirtilmiştir
Bu süreçte hangi fonların güvence olduğu, kimlerin risk altında olduğu gibi unsurlar ön plana çıktı. Bu konu ile ilgili detaylar ise şu şekildedir:
Hangi Fonlar Güvende, Kimler Risk Altında?
Kimlerin risk altında olduğu, hangi fonların güvende olduğu gibi detaylara ilişkin notlar:
- Güvende Olanlar: Tasfiye kararı alınan 131 fonun dışındaki standart banka yatırım fonları, devlet tahvili ve Hazine bonosu ağırlıklı geleneksel fonlar ile Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) fonları bu operasyonun dışındadır.
- Risk Altında Olanlar: Soruşturmaya konu 7 şirketin kurduğu, portföyü manipülatif ve sığ hisselerden oluşan serbest fon ve fon sepeti yatırımcıları en yüksek değer erimesi riskiyle karşı karşıya bulunan gruptur.
Sonuç
Borsa İstanbul’da patlak veren bu fon krizi, yalnızca belirli portföy şirketlerinin içine düştüğü bir likidite tıkanıklığı değil; denetim mekanizmalarının zamanlaması, yüksek enflasyonun tetiklediği aşırı getiri iştahı ve sığ hisselerdeki fiyat balonlarının yarattığı yapısal risklerin kaçınılmaz bir sonucudur. Önümüzdeki altı aylık tasfiye süreci, hem yüz binlerce mağdur yatırımcının birikimlerinden ne kadarını kurtarabileceğini hem de piyasanın bu satışı ne ölçüde sindirebileceğini gösterecektir. Ancak asıl kritik sınav; zararın faturasının kamuya yüklenmeden sorumlulardan tahsil edilmesi, piyasadaki güven erozyonunun onarılması ve sermaye piyasalarında benzer saadet zinciri mekanizmalarının bir daha kurulamayacağı şeffaf bir denetim ortamının kalıcı olarak inşa edilmesidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Fon Malvarlığıma Ne Oldu, Yatırdığım Para Tamamen Yandı Mı?
Hukuki olarak paranız doğrudan “sıfırlanmış” veya şirketin kasasına girip batmış değildir. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca fon malvarlığı, kurucu portföy yönetim şirketinin malvarlığından tamamen bağımsızdır; şirketin borçları nedeniyle haczedilemez, iflas masasına dahil edilemez veya ipotek altına alınamaz.
Ancak bu yasal kalkan, fonun içinde yer alan hisse ve kıymetlerin borsa üzerindeki değer kaybını engellemez. Yani paranız portföy şirketinin iflasıyla yok olmaz; fakat fonun portföyündeki sığ hisselerin çöküşü nedeniyle reel nakit değerinde ciddi bir erime yaşanabilir.
Tasfiye Sürecindeki Paramı Tam Olarak Ne Zaman Ve Nasıl Alırım?
Tasfiye süreci tek seferde yapılan bir toplu ödeme değildir; zamana yayılan kademeli bir süreçtir. SPK, piyasa derinliğini ve likiditeyi korumak amacıyla tasfiye süresini azami 6 ay olarak belirlemiştir.
Yetkili saklayıcı bankalar (Tera fonları için İş Bankası, diğer 6 portföy şirketi için Ziraat Bankası) önce Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ile yatırımcı mutabakatını tamamlar. Ardından fon portföyündeki likit varlıklar (mevduat, ters repo, Hazine bonoları) hızla satılarak yatırımcılara aktarılır. Fiili dolaşımı sığ olan şirket hisseleri ise piyasayı çökertmeyecek hızda parça parça satıldıkça elde edilen nakit aşama aşama hesaplara yansıtılır.
Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) Fonlardaki Piyasa Zararımı Karşılar Mı?
Hayır, doğrudan karşılamaz. Yatırımcı Tazmin Merkezi, aracı kurumların veya portföy şirketlerinin yatırımcıya ait hisse senedi veya nakdi uhdesinde tutamaması, zimmet veya dolandırıcılık gibi durumlarda devreye giren kanuni bir koruma mekanizmasıdır. Ancak fon portföyündeki hisselerin borsa tahtasında değer kaybetmesi veya taban yapması sonucu oluşan sermaye kayıpları YTM güvencesi kapsamında yer almaz.
17 Eylül 2026’da Fon Satış Talimatı Verdim, Paramı Öncelikli Alabilir Miyim?
SPK’nın 28 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre hayır. Tasfiye kapsamındaki fonlar 17 Eylül tarihinde TEFAS üzerinden işleme kapatıldığından, bu tarihte verilen tüm talimatlar iptal edilmiştir. Bu yatırımcıların ödemeleri, fonun tasfiye bakiyesinden sahip oldukları katılma payı oranında gerçekleştirilecektir. Buna karşılık 16 Eylül ve öncesinde verilmiş ancak fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması nedeniyle gerçekleştirilememiş talimatlar, SPK’nın açıklamasına göre tasfiye usul ve esaslarının A/6 hükmü kapsamında değerlendirilmektedir
Kaynaklar
- Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber Düzenleme Süreci Basın Açıklaması (18.09.2026).
- Haftalık SPK Bültenleri (2026/54, 2026/59, 2026/60, 2026/61 ve 2026/62 sayılı kararlar).
- Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.1), Madde 28 ve ilgili tasfiye hükümleri.
- Tera Portföy Yönetimi A.Ş. — 20.09.2026 tarihli “Katılma Payı İade Ödemeleri Hk.” duyurusu.
- 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (Madde 32, 52, 53, 56 ve 107).
- 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu (Vekalet ve Haksız Fiil Hükümleri).
- Hayri Kozanoğlu — “Enine Boyuna 10 Maddede Fon Krizi”, BirGün Gazetesi (22.09.2026).
- Kerim Rota — “Her Şey Göz Göre Göre Geldi”, Cumhuriyet Gazetesi Söyleşisi (21.09.2026).
- Fırat Fıstık — “Fon Krizi Nasıl Başladı, Nasıl Oldu, Ne Yapılabilirdi?”, Medyascope (22.09.2026).
- Medya Günlüğü — “Fon Krizi Nasıl Başladı?” Analiz Dosyası (18.09.2026).
- Mynet Finans — “Borsada Fon Krizi Derinleşiyor: Varlıklar ve Tasfiye Süreci” (21.09.2026).