İçeriğe geç

Memur Disiplin Cezaları ve İtiraz ile İptal Davası

Memur Disiplin Cezaları ve İtiraz ile İptal Davası

Memur disiplin cezaları, son dönemde sıklıkla karşılaşılan konulardan bir tanesi olarak karşımıza çıkıyor. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme gibi pek çok disiplin cezası bulunmakta olup bu cezalara konu pek çok eylem bulunmaktadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinde ise memurlara verilen disiplin cezaları ile ilgili pek çok hüküm yer almaktadır. Biz de içeriğimizde bu konunun tüm detaylarından söz ederek sizi bilgilendirmeye çalışacağız.

Kamu görevlileri, kamu hizmetlerini devletin sahip olduğu idari yapı içerisinde yürümekle yükümlüdürler. Kamu görevlileri, söz konusu görevlerini yerine getirirken hukuka ve etik kurallara uygun davranmak zorundadırlar. Kamu görevlilerinin görevleriyle ve davranışlarıyla ilgili uymaları gereken kuralları ve bu kurallara aykırı davranışlar karşısında uygulanacak yaptırımları düzenleyen hukuk dalına disiplin hukuku denmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu başta olmak üzere çeşitli mevzuat hükümleri ile memurların disiplin işlemleri ve bu işlemler soncu verilebilecek cezalar belirlenmiştir. Uyarma, kınama, aylıktan kesme gibi yaptırımların yanı sıra kademe ilerlemesinin durdurulması, devlet memurluğundan çıkarma gibi yaptırımlar da bulunmaktadır.

Disiplin cezalarına itiraz ve iptal davaları memurlara sunulmuş hak arama yollarındandır. İlgili mevzuatın ihlal edilmesi ya da işlemlerin usule aykırı olması halinde disiplin cezaları yargı yolu denetimine tabi tutulmaktadır ve iptal edilebilir.

Disiplin Cezası Nedir?

Kamu hizmetlerinin etkili ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi için memurların kurallara ve hukuka uygun davranmaları gerekir. Devlet Memurları Kanunu’nun 124. maddesinde kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla;

Memurların, önceden belirlenen ve ilgili maddede yer alan kurallara uymamaları halinde işledikleri disiplin suçlarına karşı uygulanan idari müeyyidelere disiplin cezası denir. Disiplin cezaları, ceza hukukundaki cezalarla aynı kapsamda değerlendirilmemektedir. Disiplin cezası, idare tarafından verilen bir idari yaptırımdır.


Ceza Hukuku kategorimizi de ziyaret ederek Ceza Hukuku alanında aklınıza takılan pek çok sorunun yanıtını bulabilirsiniz.


Memurlara Verilen Disiplin Cezaları
Memurlara Verilen Disiplin Cezaları

Memurlara Verilen Disiplin Cezası Türleri Nelerdir?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinde disiplin cezalarının türleri detaylıca belirtilmiştir. Memur disiplin cezaları, işlenen fiilin ağırlığına göre hafiften ağıra doğru sıralanır. Aşağıda bu cezalar sıralı bir şekilde yer almaktadır:

Uyarma Cezası

Uyarma memura görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazılı bir şekilde bildirilmesidir. Uyarma cezası, disiplin cezalarının en hafifidir. Uyarma cezasını gerektiren durumlar Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinde sayılmıştır:

Yukarıdaki durumlar uyarma cezasını gerektiren haller olarak gösterilmektedir. Aşağıdaki örnek ise uyarma cezasının tanımını destekleyecektir:

Bir kamu kurumunda çalışan memur A, ofis içerisinde sürekli olarak yüksek sesle konuşmaktadır ve iş arkadaşlarının dikkatini dağıtmaktadır. Amiri kendisine karşı sözlü uyarıda bulunmuş ancak memur A, bu davranışına devam etmiştir. Disiplin kurulu tarafından yapılan inceleme neticesinde memur A’ya çalışma ortamının genel düzenini bozduğu gerekçesiyle uyarma cezası verilmiştir.

Kınama Cezası

Kınama cezası memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun veya kusuru sayıldığının yazılı olarak bildirilmesidir. Kınama cezasının uygulanmasını gerektiren fiil ve haller Devlet Memurları Kanunu’nun 125.maddesine sayılmıştır. Bunlar:

Yukarıdaki haller, kınama cezası gerektiren haller arasında gösterilebilir. Bu fiillerinden dolayı memur hakkında kınama cezasına hükmedilmesi için suçun şüpheye yer vermeyecek bir biçimde ortaya konulması, fiilin tüm unsurlarıyla gerçekleşip gerçekleşmediğinin kanıtlanması gerekmektedir.

Yukarıda kınama cezasının pek çok farklı durumundan söz edilse de aşağıdaki örnek kınama cezasını daha etkili şekilde açıklayacaktır: Bir devlet kurumunda memur olan A, amirinin verdiği talimata karşı çıkmış ve amirine karşı yüksek bir ses ile saygısız bir dil kullanmıştır. Bunun üzerine memur A hakkında yazılı olarak kınama cezası verilmiştir.

Aylıktan Kesme Cezası

Aylıktan kesme cezası da Devlet Memurları Kanunu’nun 125.maddesinde düzenlenmiştir. İlgili ceza, memurun brüt aylığının otuzda biri ile sekizde biri arasında kesinti yapılarak uygulanır. Cezanın hesaplanmasında alt sınır olan otuzda birden başlanır. Bu oran artırılarak uygulanacaksa artırma gerekçe ve nedenlerinin gösterilmesi gerekir.

Aylıktan kesme cezası alanlar valilik, büyükelçilik, müsteşarlık, müsteşar yardımcılığı, genel müdürlük, genel müdür yardımcılığı ve idare başkanlığı görevlerine atanamazlar. Aylıktan kesme cezasının uygulanmasını gerektiren hal ve eylemler:

Yukarıdaki örnekler, aylıktan kesme cezasının verileceği hal ve hareketleri ifade etmektedir. Aşağıdaki örnek ise konuyu daha net açıklayan bir durumdur:

Bir vergi dairesinde çalışan memur A, kurumdan aldığı kuruma özgü resmi materyalleri kendi kişisel işinde kullanmaya başlamıştır. Bir süre sonra malzeme kaybı nedeniyle soruşturma açılma ve yapılan inceleme neticesinde memur A hakkında aylıktan kesme cezası verilmiştir.


Memurların Soruşturulması isimli içeriğimizi de inceleyebilir ve kapsamlı bilgi alabilirsiniz.


Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası işlenen fiilin ağırlık derecesine göre memurun hak ettiği kademe ilerlemesinin bir ile üç yıl arasında durdurulması şeklinde uygulanır. Kadroların son kademelerinde bulunan devlet memurlarının kadem ilerlemesinin uydurulması cezasının verilmesini gerektiren hallerde brüt aylıklarının ¼’ü – ½’si kesilir ve tekerrüründe görevlerine son verilir.

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasızlarla valilik, büyükelçilik, müsteşar, müsteşar yardımcılığı, genel müdürlük, genel müdür yardımcılığı ve daire başkanlığı görevlerine atanamazlar. Kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektiren eylem ve haller Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinde sayılmıştır:

Bahsedilen hal ve hareketler, memur tarafından gerçekleştirildiğinde, kademe durdurma cezasına hükmedilebilir. Bu durumu bir örnekle açıklayalım:

Bir vergi dairesinde çalışan memur A, tanıdı bir iş insanının vergi borcunu daha düşük göstererek çıkar sağlamsına yardımcı olmuştur. Bu durum görev yetkisini kişisel çıkar sağlamak amacıyla kullanılması anlamına geldiğinden memur A hakkında açılan disiplin soruşturması neticesinde kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmiştir.

Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezası

Devlet memurluğundan çıkarma cezası, bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmayı ifade eder. Devlet memurluğundan çıkarma cezasının uygulanmasını gerektiren haller Devlet Memurluğu Kanunu’nun 125. maddesinde sayılmıştır:

Her disiplin cezasının davranışları farklıdır. Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren haller ise bu şekildedir. Bu durumu aşağıdaki örnek daha net açıklayacaktır:

Devlet memuru A, hırsızlık suçu işlemiş ve hakkında ceza davasında açılmış, 6 aylık hapis cezasına hükmedilmiş, adli para cezasına çevrilmiştir. Memur A’nın bu eylemi Devlet memurluğu sıfatıyla bağdaşmayacak utanç verici hareket olduğu için devlet memurluğundan çıkarılmıştır.

Memur Cezaları
Memur Cezaları

Memura Disiplin Cezası Nasıl Verilir?

Öncelikle bir fiilin disiplin suçu oluşturup oluşturmadığını belirlemek ve ceza tayinine olanak sağlamak için de soruşturma yapılması zorunludur. Soruşturma, suç konusu olayı incelenerek, muhbir ve şikayetçinin ihbar ve iddiaları dinlenerek, tüm deliller toplanarak ve suç isnat edilen memurun savunması alınarak yapılır.

Soruşturma, yetkili makam tarafından soruşturma emri verilerek disiplin soruşturması bizzat kendisi tarafından yapılır ya da soruşturmacı tayin edilir.

Devlet Memurları Kanunu’nun 130.maddesinde belirtildiği üzere devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilenler tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş olur. Disiplin amirleri uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını soruşturmanın tamamlandığı tarihten itibaren 15 gün içinde vermek zorundadır.

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren hallerde disiplin kurulu, dosyayı aldığı tarihten itibaren 30 gün içinde soruşturma evrakına göre kararını bildirir. Memurluktan çıkarma cezası için dosya, memurun bulunduğu kurumun yüksek disiplin kuruluna tevdiinden itibaren azami 6 ay içinde bu kurulca karara bağlanır.


Soruşturma konusu hakkında daha fazla bilgi almak isterseniz, ilgili içeriğimizi ziyaret edebilirsiniz.


Disiplin Cezalarında Zamanaşımı

Devlet Memurluğu Kanunu’nun 127. maddesinde disiplin cezalarındaki zamanaşımı süreleri düzenlenmiştir:

Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet 2 yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Memura Verilen Disiplin Cezasına İtiraz Edilebilir Mi? Nasıl İtiraz Edilir?

Memurlara verilen disiplin cezaları için itiraz yolu mevcuttur. Devlet Memurları Kanunu’na göre uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı itiraz disiplin kuruluna yapılmalıdır. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı itiraz ise Yüksek Disiplin Kuruluna yapılacaktır.

İtiraz süresi kararın tebliğinden itibaren 7 gündür. Bu süre içerisinde itiraz edilmezse verilen disiplin cezası kararı kesinleşir. İtiraz mercileri ise 30 gün içinde karar vermek zorundadır.

İtiraz kabul edilirse, disiplin kurulu ya da yüksek disiplin kurulu verilen disiplin cezasını hafifletebileceği gibi tamamen de kaldırabilir. Bu halde uygulanan ceza özlük dosyasından silinir.

Memura Verilen Disiplin Cezası İptal Davası Nedir? Ne Zaman Açılır?

Devlet Memurları Kanunu gereğince verilen disiplin cezaları birer idari işlem niteliğindedir. Yapılan bu idari işleme karşı iptal davası yoluna gidilebilir. Verilen disiplin cezası olan idari işlemin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iptal davası açılabilir. Bu hukuka aykırılık hali yapılan işlemin yetkili merci tarafından yapılmadığı, şekle aykırı olduğu, sebebinin hukuka uygun olmadığı gibi gerekçelerle açılabilir.

Söz konusu disiplin cezasının tebliğinden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılmalıdır. Aksi takdirde iptal davası açma hakkı düşecektir.

Eğer disiplin cezasına itiraz edilmişse ve itiraz reddedilmişse, söz konusu ret kararının tebliğinden itibaren 60 günlük süre başlayacaktır. Ayrıca belirtilmelidir ki, verilen disiplin cezasına itiraz edilmişse öncelikli olarak itirazın sonuçlanması beklenmelidir.

Memura Verilen Disiplin Cezası İptal Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Memura verilen disiplin cezasının iptali davasında görevli mahkeme İdare Mahkemesi olup, yetkili mahkeme ise memurun görevli bulunduğu yer mahkemesidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Disiplin Cezasına Karşı Nereye İtiraz Edebilirim?

Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı itiraz disiplin kuruluna yapılmalıdır. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı itiraz ise Yüksek Disiplin Kuruluna yapılacaktır.

Disiplin Cezası Alan Bir Memur Terfi Edebilir Mi?

Aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması gibi disiplin cezalarını verilmesi memurun belirli makamlara atanmasına engel olabilmektedir. Ancak bu cezaların özlük dosyasından silinmesi halinde terfi yolu açılabilir.

Disiplin Cezası Özlük Dosyasına İşlenir Mi?

Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Ancak itirazın kabul edilmesi ya da iptal davasının lehe sonuçlanması halinde özlük dosyasından silinebilir. Aynı şekilde belirli süreler sonrasında atamaya yetkili amire başvurularak silinmesi de talep edilebilir.

Disiplin Cezasına Karşı Ne Zaman İtiraz Edebilirim?

Diplin cezasına karşı itiraz süresi; kararın tebliğinden itibaren 7 gündür.

3 Gün Üst Üste Mazeretsiz İşe Gelmeyen Memura Hangi Ceza Verilir?

Memur, görevine 3 ila 9 gün boyunca mazeretsiz ve özürsüz bir şekilde gelmezse hakkında kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası işlenen fiilin ağırlık derecesine göre memurun hak ettiği kademe ilerlemesinin bir ile üç yıl arasında durdurulması şeklinde uygulanır.

Memur Hangi Durumlarda Memurluktan Atılır?

Memur hakkında devlet memurluğundan çıkarmaz cezası şu hallerde uygulanır:

Memurluktan atılma cezasının gerçekleşmesi için yukarıdaki hal ve hareketlerden en az birinin gerçekleşmiş olması gerekmektedir.

657 Sayılı Kanuna Göre Yüz Kızartıcı Suçlar Nelerdir?

Yüz kızartıcı suçlar Türk Ceza Kanunu’nda sayılmamış olmakla birlikte 657 sayılı Kanun’un 48.maddesi uyarınca kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerine aklama veya kaçakçılık suçlarıdır.

Memur Başka Bir İşte Çalışabilir Mi? Memur Başka Bir İşte Çalışırsa Ne Olur?

Memurlar, tacir veya esnaf sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil veya kolektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette komandite ortak olamazlar. Ayrıca memurlar mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak için ofis ve büro gibi yerler açamaz, gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde çalışamaz.

Memur bu şekilde sayılan işlerden birinde çalışırsa hakkında kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilir.

Ayrıca belirtmek gerekir ki, memurlar limited şirket ortaklığı, anonim şirket ortaklığı ve komandit şirkette komanditer ortaklık usullerinde ticaret yapabilirler.

Memurluktan Çıkarılan Kişi Yeniden Memur Olabilir Mi? Memurluğa Geri Dönebilir Mi?

Bazı hallerde memurluktan çıkarılan kişinin yeniden memur olabilmesi mümkün iken, bazı hallerde ise tekrar memur olma yolu tamamen kapalıdır. Yeniden memur olabilmesi mümkün olan memuriyetten çıkarılma halleri; süresi içinde atandığı göreve başlamamak, aday memurken memurluktan çıkarılmak, memur olabilme şartlarını taşımaması ya da bu şartları kaybetme sebebiyle memurluktan çıkarılmak olabilir. Buna karşılık devlet memurluğundan çıkarılma cezası alarak memuriyetten çıkarılan kişilerin bir daha devlet memurluğuna alınması ancak verilen disiplin cezasının mahkeme kararıyla iptali halinde mümkün olabilir.

Memurun Aylık Kesme Cezasında Maaşının Ne Kadarı Kesilir?

Aylıktan kesme cezası memurun brüt aylığından belirli bir oranda kesinti yapılmasını öngören bir disiplin cezasıdır. Verilen bu disiplin cezası memurun eylemine bağlı olarak değişiklik göstermekle birlikte maaşının 1/30’u ile 1/8’i arasında bir kesinti yapılır.

Memur İş Bilgisayarını Eve Götürebilir Mi?

Devlet memurları kanununda doğrudan bir hüküm bulunmasa da kamu malının korunması ve görev dışında kullanılmaması ilkesi gereğince izinsiz bir şekilde, memurun iş bilgisayarını evine götürmesi ve memuriyet görevi dışında kullanması hakkında disiplin cezası verilmesini gerektirebilir. İş bilgisayarı içerdiği veriler sebebiyle güvenlik açısından kurum dışına çıkarılması yasaklanmış olabilir. Eğer memur amirinden izin almadan görevinde kullandığı iş bilgisayarını evine götürüp kendi özel işlerinde kullanırsa disiplin cezası ile karşı karşıya kalabilir.

Memura Özel Hayatından Dolayı Ceza Verilebilir Mi?

Memura özel hayatından dolayı ceza verilemez. Nitekim Danıştay’ın da görüşüne göre memurun kamu hizmeti dışındaki özel hayatındaki eylemlerinin disiplin hukukunun kendi alanına girebilmesi için kamu hizmetinin sunulmasını olumsuz şekilde etkileyen bir yönü bulunmalıdır. Memura duyulan saygınlık ve güven duygusunu sarsacak, somut olarak ortaya konulacak eylemlerin varlığı gerekmektedir. Aksi taktirde özel hayatın gizliliğinin ihlali gündeme gelebilir.

Memur Eşini Aldatırsa Ne Olur?

Devlet memurları kanunu kapsamında buna ilişkin bir hüküm bulunmamakta olup memurun özel hayatı, Kur’an olarak disiplin hukukunun kapsamında yer almamaktadır. Memura özel hayatından dolayı disiplin cezası verilemez, aksi taktirde özel hayatın ve aile hayatının gizliliğini ihlali gündeme gelir. Ancak belirtilmelidir ki memuru duyulan saygınlık ve güven duygusunu sarsacak bir şekilde somut olarak ortaya konulacak eylemlerin varlığı halinde memura özel hayatından dolayı disiplin cezası verilmesi gündeme gelebilir.

Sonuç


Memurlara verilen disiplin cezaları ile ilgili yaşadığınız hukuki sorunlarda Burak Temizer Hukuk Büromuzun deneyimli İstanbul ceza hukuku kadrosundan profesyonel destek alabilirsiniz.


Memurlara uygulanacak diplin cezaları, düzenleyici bir amaca hizmet ederken itiraz ve iptal davaları da memurun hak arama sürecini korumaktadır. Bu süreçte alanında uzman bir avukatın desteği, hukuki sürecinizi sizin için kolaylaştıracaktır. Burak Temizer Hukuk Bürosu olarak sizlere yardımcı olmak ve sorunlarınızı birlikte çözmek için buradayız.

İPEK HEPDİKER

© 2026 My Blog — Tüm hakları saklıdır.